جلسه 39

(ياداوری مطالب گذشته، مقایسۀ حضرت موسی علیه السلام با پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله)

رابعاً. خبر از بعضی حادثه‏های زمان بعثت پیامبر یا نزدیک به آن:

1. پیروزی روم پس از شکست: در قرآن آمده است: (غُلِبَتِ الرُّومُ * فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ * فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ يَنصُرُ مَن يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ)[1]، {رومیان مغلوب شدند * (واین شکست) در سرزمین نزدیکی رخ داد، امّا آنان پس از (این) مغلوبیّت بزودی غلبه خواهند کرد * در چند سال، همه کارها از آن خدا است، چه قبل وچه بعد (از این شکست وپیروزی)، و در آن روز مؤمنان خوشحال خواهند شد * به سبب یاری خداوند، واو هر کس را بخواهد یاری می‌دهد، واو صاحب قدرت ورحیم است}.

منظور از روم، روم شرقی است که بر شام ومصر نیز حاکم بود، در آن زمان جنگهایی میان ایران وروم بر پا شد جهت تسلط بر همین سرزمینها، ولی در آيه اشاره‏ای به منطقۀ جنگی نشده است، گفته میشود وقتی که خبر پیروزی ایران به مكه رسید مشركین خوشنود شدند، شاید دلیلش این باشد که دينشان مانند دین فارسیان بود، زیرا فارسیان نیز مشرک بوده ودورتر از اعراب نسبت به اديان آسمانی بودند.

شاید اعراب پیروزی ایران را به فال نیک گرفته وانتظار داشتند که در پایان آنها نیز بر مسلمانان پیروز شوند، زیرا مسلمانان مانند رومیان اهل كتاب بودند، البته احتمالا درگیری‏های سياسی نیز مشركين را وادار میکرد به ایران نزدیک شوند.

ولی خداوند در این آيه به مسلمانان خبر داد که پس از چند سال رومیان پیروز خواهند شد، واین یک خبر غيبی است که در آن زمان انجام گرفت، ومشركان آن را با چشم خود دیده وایمان نیاوردند، ومؤمنین خوشنود شدند چه به خاطر نزدیکی فکری آنها نسبت به فارسیان یا به دلیل انجام گرفتن خبر غيبی که در وحی آمده بود، در ضمن خود این خبر که مؤمنين خوشنود خواهند شد نیز خبری غيبی است.

2. رؤيای رسول الله صلى الله عليه وآله: خداوند میفرماید (لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آَمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَٰلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا)[2]، {خداوند آنچه را به پیامبرش در عالم خواب نشان داد راست گفت، بطور قطع همه شما بخواست خدا وارد مسجد الحرام می‌شوید در نهایت امنیّت ودر حالی که سرهای خود را تراشیده یا کوتاه کرده‌اید واز هیچ کس ترس ووحشتی ندارید، ولی خداوند چیزهایی را می‌دانست که شما نمی‌دانستید (ودر این تأخیر حکمتی بود)، وقبل از آن، فتح نزدیکی (برای شما) قرار داده است}.

پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم در خواب دید که با أصحاب خود داخل مسجد الحرام شده وطواف بجا آوردند، این خواب را به صحابه نقل کرد وآنها بسیار خوشنود شدند، ولی هنگامی که به سوی مكه رفته وبه حديبيه رسیدند مشركین مانع ورود آنها به داخل حرم شدند، ولذا بعضیها به شک افتادند.

وگویند که منافقين میان مردم شایعه پراکنی کردند تا آنها را به شک انداخته ودر تصمیم خود تردید نمایند، وهمچنین وعدۀ پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم را مسخره وخواب ایشان را تكذیب کردند.

آلوسی در روح المعانی میگوید (عبد اللّه بن أبي وعبد اللّه بن نفيل ورفاعة بن الحرث به عنوان اعتراض گفتند: به خدا نه سر تراشیدیم، نه تقصیر کردیم ونه مسجد الحرام را دیدیم، آنگاه آیه نازل شد).

از پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم در این باره پرسیدند فرمود: من نگفتم امسال خواهد بود.

ودر هر صورت این از خبرهای غيبی است که قرآن اعلام کرده وواقعا در سال بعد اتفاق افتاده است، البته دلیلی برای این تأخير، وبرای اعلان آن قبل از یک سال، وخروج رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم در سال حديبيه وجود دارد، وآن این است که منافقین وبیمار دلان وتشکیک کنندگان در دين مشخص گردند، ولی عموم مردم متوجه این حكمت نشدند.

وهمانگونه شد که خداوند وعده فرمود، زیرا به دل مشركين انداخت که از مکه خارج شوند تا پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم را نبینند، وهمین مسئله سبب شد که مسلمانان إحساس امنیت کنند، وظاهرا مشرکین متوجه این نکته نشدند، بلکه آنها فقط برای ابراز حقد ودشمنی خود چنین کردند، ولكن خدای متعال همیشه به آنچه بخواهد میرسد.

وظاهرا منظور از وعدۀ پیروزی نزدیک که در آيه آمده فتح مكه است، واین نیز خبر غيبی دیگری است.

[1] الروم: 2-5

[2] الفتح: 27