جلسه 8

[8]

فایدۀ بی نیازی:

1. [ص 64] عبد الله بن سنان، از امام صادق (عليه السلام) نقل می‌کند که فرمود: خمس من لم تكن فيه لم يتهَنَّ بالعيش: الصحة والأمن والغنا والقناعة والأنيس الموافق، {پنج مورد وجود دارد که اگر کسی دارای آنها نباشد نمی‌تواند از زندگی خویش لذت ببرد: سلامتی، امنیت، بی نیازی، قناعت، و مونس همفکر}. (أمالي الصدوق ص 175)

2. [ص 64] إبراهيم بن عباس گوید: از على بن موسى الرضا، از پدرش، از جعفر بن محمد (علیهم السلام) شنیده‌است که فرمود: إذا أقبلت الدنيا على انسان أعطته محاسن غيره، وإذا أدبرت عنه سلبته محاسن نفسه، {اگر دنیا بر کسی روی آورد خوبی‌های دیگران را نیز به او می‌دهد، و اگر از وی روی برگرداند خوبی‌های او را نادیده می‌گیرد}. (عيون الاخبار ج 2 ص 130)

3. [ص 63] أبو بصير گوید: نزد امام باقر (عليه السلام) بودیم، سخنی دربارۀ ثروتمندان شيعه پیش آمد، ولی گویا امام از سخن ما راضی نبوده فرمود: يا ابا محمد، إذا كان المؤمن غنيا رحيما وصولا، له معروف إلى أصحابه، أعطاه الله أجر ما ينفق في البر أجره مرتين ضعفين، لأن الله عزوجل يقول في كتابه: (وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُم بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِندَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ لَهُمْ جَزَاءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ)، (سبأ: 37) {ای ابومحمد، اگر مؤمنی ثروتمند بوده ولی مهربان و بخشنده بود، و به اطرافیان خود کمک می‌نمود، خداوند اجر اموالی که در راه خیر خرج می‌کند را دو برابر خواهدداد، زیرا خدای متعال در کتاب خود فرموده‌است: (اموال و فرزندانتان هرگز شما را نزد ما مقرّب نمی‌‌سازد، جز کسانی که ایمان بیاورند و عمل صالحی انجام دهند که برای آنان پاداش مضاعف در برابر کارهایی است که انجام داده‌اند، و آنها در غرفه‌های (بهشتی) در (نهایت) امنیّت خواهند بود)}. (علل الشرائع ج 2 ص 291)

توصيه برای ثروتمندان:

1. [ص 62] محمد بن كعب گوید که رسول الله (صلى الله عليه و آله) فرمود: إنما أتخوف على امتي من بعدي ثلاث خلال: أن يتأولوا القرآن على غير تأويله، أو يبتغوا زلة العالم، أو يظهر فيهم المال حتى يطغوا ويبطروا.

وسأنبئكم المخرج من ذلك: أما القرآن فاعملوا بمحكمه، وآمنوا بمتشابهه، وأما العالم فانتظروا فيئته ولا تبتغوا زلته، وأما المال فان المخرج منه شكر النعمة وأداء حقه، {سه خاصیت است که مرا بر امت خویش بعد از (وفات) خود نگران می‌کند: اینکه قرآن را بر خلاف تاویل واقعی آن تاویل کنند، یا به دنبال اشتباهات علما باشند، و یا اینکه ثروت زیادی داشته تا جایی که سرکشی نموده، متکبر و از خود راضی شوند. البته من راه نجات از این اشکال‌ها را به شما خواهم‌گفت: اما قرآن باید به (آیات) محکم آن عمل نموده، و به (آیات) متشابهش ایمان داشته باشید، و اما علما باید منتظر بازگشت آنها (از اشتباه خویش) بوده و به دنبال (یافتن) اشتباهات آنان نباشید، و اما راه نجات از ثروت این است که شکر نعمت به جا آورده و حق اموال را بپردازید} (الخصال ج 1 ص 78)

2. [ص 67] امير المؤمنين (عليه السلام) می‌فرماید: العفاف زينة الفقر، والشكر زينة الغنا، {عفاف (از مردم خواهش نکردن) زینت فقر است، و شکر زینت دارایی است}. (نهج البلاغة ج 2 ص 225)

3. [ص 68] امير المؤمنين (عليه السلام) می‌فرماید: لا ينبغي للعبد أن يثق بخصلتين: العافية والغنا، بينا تراه معافا إذ سقم، وبينا تراه غنيا إذ افتقر، {سزاوار نیست بندۀ خدا به دو خاصیت سلامتی و ثروت اعتماد کند، چه بسا کسی را سالم بیابید که یک‌باره بیمار شود و چه بسا وی را ثروتمند بینید که ناگهان فقیر گردد}. (نهج البلاغة ج 2 ص 245)