جلسه 8

سابعا. ولید بن مغیرة:

1. وليد بن مغيرة كيست:

(موقعيت وليد در قوم خود) ولید از ثروتمندترین افراد قريش  است. گفته میشود هنگامی که قریش خواستند کعبه را بازسازی کنند، ولید یکی از چهار رکن کعبه را ساخت وبقیۀ قبیله ها در سه رکن دیگر مشارکت کردند. همچنین گفته میشود قافلۀ تجارت وی حدود یکصد شتر داشته که نمیتوانستند همزمان از یک دروازۀ مکه وارد شوند لذا از درهای مختلف به داخل مکه میامدند. قريش ولید را وحيد یا وحيد مكة مینامیدند یعنی یگانۀ مکه، زیرا كسوۀ كعبة یک سال به عهدۀ تمام قبیله های قريش، ویک سال به عهدۀ او به تنهایی بود.

(بنی مخزوم وبنی هاشم) وليد از بنی مخزوم است. در ایام جنگ بدر، الأخنس بن شريق ثقفي حليف بني زهرة نزد أبو جهل که برادر زادۀ ولید بود آمد وپرسید: “آیا محمد دروغگو است؟” أبوجهل گفت: “هرگز دروغ نگفته است، ولذا او را أمين مینامیدیم، ولی اکنون مقامهای سقاية (آبرسانی به حاجیان) ورفادة (اطعام حاجیان تهیدست) ومشورة در اختیار بني هاشم  است، حال اگر نبوت نیز به آنها داده شود پس سهم بني مخزوم چه میشود؟” از این سخن مشخص میگردد که بنی مخزوم خود را در درجۀ بني هاشم میدیدند.

(اگر وليد مسلمان شود تمام قريش مسلمان میشوند) بغوي در تفسير خود مینویسد: پیامبر در مسجد این آیه را قرائت کرد: “حم، تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ، غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ”. {این کتابی است که از سوی خداوند قادر ودانا نازل شده است. خداوندی که آمرزندۀ گناه، پذیرندۀ توبه، دارای مجازات سخت، وصاحب نعمت فراوان است، هیچ معبودی جز او نیست، وبازگشت (همه) تنها بسوی او است} (سورة غافر:1-3)، وليد قرائت پیامبر را میشنید، چون رسول الله متوجه او شد آيه را دوباره خواند، وليد حرکت کرد وبر مجلس قوم خود وارد شد وگفت: “والله لقد سمعت من محمد آنفاً كلاماً ما هو من كلام الأنس ولا من كلام الجن، إن له لحلاوة وإن عليه لطلاوة، وإن أعلاه لمثمر وإن أسفله لمغدق، وأنه يعلو وما يعلى عليه”، {به خدا سوگند اکنون از محمد سخنی شنیدم که نه کلام انس است ونه کلام جن، شیرینی خاصی در آن بوده، وزیبایی خاصی بر آن پوشانده شده است، از بالا آن را پرثمر واز پائین پربار میبینی، آن برترین سخن است وهیچ سخنی برتر از آن نخواهد بود}، سپس ولید به منزل رفت وقريش گفتند: “به خدا سوگند که ولید هم از دین خود دست کشید در حالی که او ريحانه (دسته گل) قريش است، به خدا که تمام قريش دین خود را رها خواهند کرد”، أبو جهل گفت: “من مشکل ولید را حل خواهم کرد”. رفت ودر حالی اندوهگین نزد عمویش وليد نشست، وليد گفت: ” ای برادرزادۀ من، چرا تو را اندوهگین میبینم؟” گفت: “چرا اندوهگین نباشم، درحالی که قريش مشغول جمع آوری پول اند که نفقۀ تو را بدهند چون پیر شده ای، در ضمن میگویند که سخن محمد را زیبنده دیده ای”، وليد براشفت وگفت: “مگر قريش نمیداند که من بیش از همۀ آنها ثروت وفرزند دارم؟ آیا محمد وأصحابش از غذا سیر شده اند که چیزی اضافه داشته باشند؟” سپس با أبو جهل حرکت کرد تا به مجلس قوم خود رسید واز آنها پرسید که آیا محمد (پیامبر) را دیوانه، کاهن یا دروغگو میپندارند، وآنها هر یک از این صفتها را از پیامبر نفی کردند، سپس قريش از وليد پرسیدند: “پس او چیست؟” او به فكر فرو رفته، تاملی کرد واخم نمود، آنگاه گفت: “او حتما ساحر است، مگر نمیبینید که میان زن وشوهر وفرزندان وغلامان آنها جدایی میاندازد، پس او ساحر است، وسخن او جز یک سحر مانند سحر پيشينيان نيست”. از اینرو آیات 11-30 از سورۀ مدثر دربارۀ ولید نازل گردید. [تفسير بغوي، سورۀ مدثر، تفسير آیۀ: إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ].

(نتيجه گیری) وليد بن مغيرة مانند فرعون در قوم خود میباشد، همانگونه که خداوند موسى عليه السلام را در ابتدای بعثت بسوی فرعون فرستاد، زیرا میدانست که اگر فرعون ایمان آورد تمام قوم او ایمان خواهند آورد، همچنین دیدیم چگونه قريش ترسیدند از ایمان آوردن وليد وگفتند: (در اینصورت تمام قريش از دین خود برمیگردند)، این مسئله نشانۀ موقعیت بسیار استثنایی ولید در میان قوم خود میباشد، آنچنان که قرآن در سورۀ مدّثّر در ضمن بیست آیه شدیدترین حمله را بر وی روا داشته است. شاید نتوان کسی را یافت که قرآن به این اندازه ویکجا او اینگونه عتاب شدیدی نماید، حال اگر این نکته را نیز در نظر بگیریم که در جند موضع دیگر نیز قرآن بدین شخص اشاره کرده، متوجه اهمیت فوق العادۀ او خواهیم شد، ولذا میتوان گفت که اگر ولید ایمان میاورد تاريخ اسلام از ابتدا شکل دیگری داشت، عموم مكة ایمان میاوردند، ونیازی نبود که پیامبر به سرزمین دیگری هجرت فرموده تا بتواند اسلام را از آنجا منتشر کند.