جلسه هشتم

[8]

فصل ششم. پاکسازی خانۀ پیامبر

مطلب اول دربارۀ پاکسازی خانۀ پیامبر. ترك زیورالات دنيا:

اولاً. فرق میان پیامبران وسلاطین:

1. همسران پیامبر تقاضای زیورالات دنيا میکنند: ظاهرا پس از جنگ احزاب (خندق) که پیامبر صلى الله عليه وآله وسلّم اموالی را از يهودیان بدست آورد، بعضی از همسران ایشان تقاضای قدری از زیورالات کردند، زیرا تفكر جامعه بر این بوده است که زنان هر پیشوای پیروز سهم بسزایی از غنیمتها را دارند.
2. پیامبر تقاضای همسران خود را نمیپذیرد: رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم هیچ تمایلی به زیورالات نداشت، ونفس ایشان آلودۀ حب دنيا نمیگردید، ولذا پیشنهاد همسران خود را رد کرده واز آن ناراحت شد.
3. حكم شرعي برای هر حاكم: این رد کردن پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم، تنها یک عکس العمل شخصی مربوط روحیۀ زاهدانۀ ایشان نبوده است، بلکه یک قانون الهي است که نباید از آن گذشت، وظاهرا مخصوص خاندان پیامبر نمیباشد، بلکه حكمی است شرعي مربوط به هرکه در مسند قدرت نشسته وامور مسلمين را در اختیار میگیرد.

ثانياً. همسران پیامبر میان طلاق وزندگی زاهدانه باید یکی را انتخاب کنند:

1. همسران پیامبر با طلاق مواجه شدند: (يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلا ﴿28﴾)، {ای پیامبر، به همسرانت بگو: «اگر شما زندگی دنیا وزرق وبرق آن را می‌خواهید بیایید با هدیه‌ای شما را بهره‌مند سازم وشما را بطرز نیکویی رها سازم…}، بالاترین لطف الهی بود که خداوند به پیامبر خود صلى الله عليه وآله وسلّم دستور داد به زنان خود اجازۀ انتخاب میان دو امر دهد، ومجبور به زندگی زاهدانه با پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم ننماید.
2. هدف از این آيات: هدف پاکسازی خانۀ پیامبر از آلودگیهای زندگی دنیا است، وهمچنین بیان فرق زیاد میان غنیمت گیری پیامبران با غنیمت گیری سلاطین ورؤسای قبایل است، وقانع کردن همسران پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم تا دیگر در دل ناراحتی از عملکرد پیامبر نداشته، وبدانند که این دستور خدا است.
3. تأديب مردان جامعه: اگر مرد متوجه شود که همسر او به ادامۀ زندگی با او علاقه ندارد، سزاوار است وی را مجبور به قبول شرایط خاص خود وتسليم شدن در برابر این تقدیر ننماید.
4. چه کسی پول بپردازد: خدای متعال به رسول خود صلى الله عليه وآله وسلم دستور داد آنان را طلاق ندهد مگر اینکه به آنها چیزی از امکانات دنیا که خواهان آن بودند بدهد. این اخلاق عالی کجا، واخلاق آنهایی که از همسران خود مطالبه میکنند که اموالی را به آنها ببخشند کجا؟
5. خشم نکردن: خدا به پیامبر دستور داد از طلاق دادن آنها به هیچوجه خشم نکند، بلکه چنان با نیکویی آنها را رها نماید، که هیچ ناراحتی وکینه در آن نباشد، تا اینکه پس از جدایی آنها هرگز یادگار تلخی از زندگی با ایشان نداشته باشند.

ثالثاً. انتخاب دوم ترک دنیا:

1. منظور از ترک دنیا چیست: منظور زندگی با پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم است، که قرآن آن را انتخاب خدا ورسول وجهان آخرت مینامد، (وَإِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ فَإِنَّ اللهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿29﴾)، {…واگر شما خدا وپیامبرش وسرای آخرت را می‌خواهید، خداوند برای نیکوکاران شما پاداش عظیمی آماده ساخته است»}.
2. انتخاب همسران پیامبر: همسران پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم اتفاق نظر داشتند که خدا ورسول را انتخاب کنند.
3. وعدۀ پاداش فقط برای نیکوکاران: آيه شریفه وعدۀ بی قید وشرط پاداش را نداده است، بلکه آن را وابسته به شرط نیکوکار بودن هر یک از آنها دانسته است، زیرا ممکن است انتخاب ادامۀ زندگی با پیامبر به هدف پاداش الهی نباشد، وخداوند در بخشیدن بهشت اشتباه نخواهد کرد، که ما را با آیۀ ذیل بیم داده است: (وَاعْلَمُوا أَنَّ الله يَعْلَمُ ما في‏ أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ..)، {وبدانید خداوند آنچه را در دل دارید می‌داند، لذا از مخالفت او بپرهیزید} سورۀ بقره:235.

مطلب دوم دربارۀ پاکسازی خانۀ پیامبر. نحوۀ پاداش وکیفر همسران پیامبر:

1. کیفر کارهای ناسزا: (يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللهِ يَسِيرًا ﴿30﴾)، {ای همسران پیامبر، هر کدام از شما گناه آشکار وفاحشی مرتکب شود، عذاب او دوچندان خواهد بود، واین برای خدا آسان است}، دوچندان شدن کیفر یا بدین دلیل است که گناه آشکار وفاحش از همسران پیامبر تاثیر بسیار نادرستی در جامعه خواهد داشت، ویا به دلیل آن است که این کار ناپسند به کرامت پیامبر ضربه میزند، وقداست پیامبر بزرگوار صلى الله عليه وآله وسلم را پایمال مینماید، ولذا چنین حكمی مخصوص زمان حضور رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم نیست.
2. جزای کارهای نیکو: (وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ للهِ وَرَسُولِهِ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَرِيمًا ﴿31﴾)، {وهر کس از شما برای خدا وپیامبرش خضوع کند وعمل صالح انجام دهد، پاداش او را دو چندان خواهیم ساخت، وروزی پرارزشی برای او آماده کرده‌ایم}، کلمۀ (یقنت) در آیه به معنی اطاعت خاضعانه است، وشاید سبب دو برابر شدن پاداش آنها همان دوچندان بودن کیفر باشد، زیرا کسی که به خاطر اشتباه وکار ناپسندش، خود را در معرض عذاب دوچندان قرار میدهد مستحق دو برابر شدن پاداش کار خوب نیز میباشد.

مطلب سوم دربارۀ پاکسازی خانۀ پیامبر. عفاف (پاکدامنی): البته احكام زیر مخصوص همسران پیامبر نیست.

اولاً. همسران پیامبر با دیگران فرق دارند: (يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ…)، {ای همسران پیامبر، شما همچون یکی از زنان معمولی نیستید اگر تقوا پیشه کنید}، موقعیت ویژۀ آنها نسبت به رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، آنها را بر سایر زنان جامعه برتری میدهد، زیرا توهین به آنها توهین به ایشان است، ولی این برتری وابسته به داشتن تقوى است، که اگر تقوى نباشد امتیازی بر سایر زنان ندارند.

ثانياً. نگفتن سخن تحریک آمیز:

1. نرم سخن نگفتن: (…فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ…)، {پس به گونه‌ای هوس‌انگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند}، نباید زن به طوری سخن بگوید که مرد را به هوس اندازد. ومنظور از بیماردل کسی است که در خواسته های جنسی زیاده روی کرده ومانع دینی هم نداشته باشد، زیرا بعضی از افراد بدون هیچگونه حیا وورعی خواسته های نامشروع خود را ابراز میکنند.
2. سخن معمولی گفتن: (…وَقُلْنَ قَوْلا مَعْرُوفًا ﴿32﴾)، {وسخن معمولی بگویید}، با مردان غریبه فقط سخن معمولی بزنند، آنگونه که مناسب گفتگو میان یک زن ومرد نامحرم باشد، وهیچ سخنی که خلاف عفت وسبب افتادن در حرام شود نگویند، مانند لطیفه گفتن، واز آن بدتر سخنهای عشق آمیز.