جلسه یازدهم
دانلود این صوت
[11]
- حق مَن أساء إليك: وَأَمَّا حَقُّ مَنْ سَاءَكَ الْقَضَاءُ عَلَى يَدَيْهِ بِقَوْلٍ أَوْ فِعْلٍ، فَإِنْ كَانَ تَعَمَّدَهَا كَانَ الْعَفْوُ أَوْلَى بِكَ، لِمَا فِيهِ لَهُ مِنَ الْقَمْعِ وَحُسْنِ الْأَدَبِ مَعَ كَبِيرِ أَمْثَالِهِ مِنَ الْخَلْقِ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ: “وَلَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ” إِلَى قَوْلِهِ “لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ”، وَقَالَ عَزَّ وَجَلَّ: “وَإِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ”، هَذَا فِي الْعَمْدِ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عَمْداً لَمْ تَظْلِمْهُ بِتَعَمُّدِ الِانْتِصَارِ مِنْهُ، فَتَكُونَ قَدْ كَافَأْتَهُ فِي تَعَمُّدٍ عَلَى خَطَاءٍ، وَرَفَقْتَ بِهِ وَرَدَدْتَهُ بِأَلْطَفِ مَا تَقْدِرُ عَلَيْهِ، وَلا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.
۴۸. حق بدى کنندگان: اما حق کسیکه بخاطر گفتار یا رفتارش سبب گرفتاری تو شده است، آن است که اگر از روی عمد وآگاهی بوده بهتر آن است که او را ببخشی، زیرا عفو موجب می شود که از این کار در آینده دست بر دارد، وبا خلق خدا مودبانه وبدون آزار برخورد نماید، زیرا خداونـد متعال می فرمایـد: (وکسی کـه بعد از مظلوم شدن یاری طلبد، ایرادی بر او نیست، ایراد ومجازات بر کسانی است که بر مردم ستم می کنند ودر زمین به نا حــق ظلم روا می دارند، برای آنان عـذاب درد ناکی است، اما کسانی که شکیبائی وعفو کنند، این از کارهای پر ارزش است [شوری 41/43]) . وهمچنین می فرمایـد: (وهرگاه خواستید مجازات کنید، تنها به مقـداری که بـه شما تعدی شده کیفر دهید، واگـر شکیبائی کنیـد این کار برای شکیبایان بهتر است [نحـل 126]). این در صورتی است که عمدی در کار باشد، اما اگر ضرری که به تو رسیده است غیر عمدی بوده باشد، از ستم بر او به نیت انتقام پرهیز کن، تا ضرر عمدی به کسی که از روی خطا مرتکب عملی شده است نرسانی، بلکه با او به رفق ومدارا رفتار کنی وخطایش را با مهربانی ولطفی کـه در توان داری پاسخ دهی، وهیچ نیرویی جز از خداوند نیست.
حقوق عامة الناس (حقوق عموم مردم):
- حقوق أهل ملتك: وَأَمَّا حَقُّ أَهْلِ مِلَّتِكَ عَامَّةً، فَإِضْمَارُ السَّلَامَةِ وَنَشْرُ جَنَاحِ الرَّحْمَةِ وَالرِّفْقُ بِمُسِيئِهِمْ، وَتَأَلُّفُهُمْ وَاسْتِصْلَاحُهُمْ، وَشُكْرُ مُحْسِنِهِمْ إِلَى نَفْسِهِ وَإِلَيْكَ، فَإِنَّ إِحْسَانَهُ إِلَى نَفْسِهِ إِحْسَانُهُ إِلَيْكَ، إِذَا كَفَّ عَنْكَ أَذَاهُ وَكَفَاكَ مَئُونَتَهُ وَحَبَسَ عَنْكَ نَفْسَهُ، فَعُمَّهُمْ جَمِيعاً بِدَعْوَتِكَ وَانْصُرْهُمْ جَمِيعاً بِنُصْرَتِكَ، وَأَنْزِلْهُمْ جَمِيعاً مِنْكَ مَنَازِلَهُمْ كَبِيرَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْوَالِدِ وَصَغِيرَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْوَلَدِ وَأَوْسَطَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْأَخِ، فَمَنْ أَتَاكَ تَعَاهَدْتَهُ بِلُطْفٍ وَرَحْمَةٍ، وَصِلْ أَخَاكَ بِمَا يَجِبُ لِلْأَخِ عَلَى أَخِيهِ.
۴۹. حق هم کیشان: حق هم کیشان این است که به فکر آزارشان نباشى، وبراى آنها مایۀ رحمت باشى، وبا بدرفتاران مدارا کنى، وبا آنها الفت گیرى وآنان را اصلاح کنى، واز نیک رفتار ـ چه به تو یا به خود احسان کرده باشد – تشکر کنى، که اگر به خود نیز احسان کند، به تو احسان کرده، زیرا آزارش را از تو بازداشته وزحمتى برایت فراهم نکرده وخود را از اذیت تو نگه داشته است، پس برای همه دعا کن، ویارى خود را به همۀ آنها برسان، ومقام هر یک را رعایت کن، بزرگان را پدر وکودکان را فرزند ومیان سالان را برادر خود بشمار، وبا هر کسى که نزدت آمد به لطف ومهربانى رفتار کن، وحقوق برادرى را در حقش بجا آور.
- حقوق أهل الذمّة: وَأَمَّا حَقُّ أَهْلِ الذِّمَّةِ، فَالْحُكْمُ فِيهِمْ أَنْ تَقْبَلَ مِنْهُمْ مَا قَبِلَ اللَّهُ، وَتَفِيَ بِمَا جَعَلَ اللَّهُ لَهُمْ مِنْ ذِمَّتِهِ وَعَهْدِهِ، وَتُكَلِّمَهُمْ إِلَيْهِ فِيمَا طُلِبُوا مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأُجْبِرُوا عَلَيْهِ، وَتَحْكُمَ فِيهِمْ بِمَا حَكَمَ اللَّهُ بِهِ عَلَى نَفْسِكَ، فِي مَا جَرَى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُمْ مِنْ مُعَامَلَةٍ، وَلْيَكُنْ بَيْنَكَ وَبَيْنَ ظُلْمِهِمْ مِنْ رِعَايَةِ ذِمَّةِ اللَّهِ وَالْوَفَاءِ بِعَهْدِهِ وَعَهْدِ رَسُولِهِ (ص) حَائِلٌ، فَإِنَّهُ بَلَغَنَا أَنَّهُ قَالَ: “مَنْ ظَلَمَ مُعَاهَداً كُنْتُ خَصْمَهُ”، فَاتَّقِ اللَّهَ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.
۵۰. حق ذمیان: حق ذمیان (یهود ونصارى ومجوس که در پناه اسلام اند وبه شرایط ذمه عمل مى کنند)، این است که آنچه را خدا از آنها پذیرفته است بپذیرى، وپیمان وعهد خدا را در حقشان رعایت کنى، وآنچه را از آنها خواسته شده ومجبور اند عمل کنند از آنها مطالبه کنى، ودر معاشرتهایی که میان تو وآنها اتفاق میافتد، حکم خدا را دربارۀ آنان اجرا کنى، وبه احترام پیمان الهى وبه موجب عهد خدا ورسول، آنها را نیازارى، که از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله روایت شده است: «هر که به کافرى که در پناه اسلام است ستم کند، من دشمن اویم»، پس خدا را در نظر داشته باش، وهیچ قدرت ونیرویی جز از خداوند نیست.
فَهَذِهِ خَمْسُونَ حَقّاً مُحِيطَةً بِكَ، لَا تَخْرُجْ مِنْهَا فِي حَالٍ مِنَ الْأَحْوَالِ، يَجِبُ عَلَيْكَ رِعَايَتُهَا وَالْعَمَلُ فِي تَأْدِيَتِهَا وَالِاسْتِعَانَةُ بِاللَّهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ عَلَى ذَلِكَ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِين.
این پنجاه حق است كه تو را احاطه کرده، ودر هیچ حالى از این حقوق بیرون نیستى، باید همه را رعایت کنى ودر اداى آنها بکوشى، ودر اين باره از خداوند «جل ثناؤه» مدد بخواهى، وهیچ نیرویی جز از خداوند نیست، وستايش تنها ازان خدا پروردگار جهانیان است.
********************************************
تم والحمد لله
اشتراک گذاری
